تنبلی چشم (آمبلیوپی)
یک چشم دید خود را کامل به دست نمی آورد، در حالی که ظاهر چشم کاملاً طبیعی است. چون چشم دیگر خوب می بیند، کودک هیچ شکایتی ندارد و مشکل معمولاً فقط با معاینه یا غربالگری پیدا می شود.
بیشتر بدانیدویژه والدین
چشم کودک
مراقبت از بینایی کودک، از شناسایی زودهنگام تا درمان و پیگیری. راهنمای والدین برای شناخت علائم هشدار، بررسی اولیه در خانه و مسیر رسیدن به چشم پزشک کودکان در بیمارستان نور البرز.
بسیاری از مشکلات بینایی کودکان بدون درد و بدون شکایت کودک پیش می روند؛ کودک دنیا را همان طور که می بیند طبیعی می داند و چیزی نمی گوید. به همین دلیل غربالگری بینایی کودک وظیفه والدین و پزشک است، نه کودک. این صفحه راهنمای شماست برای اینکه بدانید در هر سن دنبال چه باشید، کدام نشانه ها نیاز به مراجعه سریع دارند و از کجا باید شروع کنید.
کودک من چه مشکلی ممکن است داشته باشد؟
شایع ترین مشکلات بینایی دوران کودکی. هیچ کدام از این توضیح ها برای تشخیص گذاشتن روی کودک شما نوشته نشده اند؛ هدف این است که بدانید هر کدام چه شکلی دیده می شوند و چه زمانی باید پیگیری کنید.
انحراف چشم (استرابیسم)
دو چشم هم جهت نگاه نمی کنند؛ ممکن است همیشگی باشد یا فقط هنگام خستگی و بیماری دیده شود. انحراف چشم بعد از شش ماهگی طبیعی نیست و خود به خود برطرف نمی شود.
بیشتر بدانیدنزدیک بینی
کودک دور را تار می بیند: به تخته یا تلویزیون نزدیک می شود، چشم ها را جمع می کند و ممکن است افت درسی پیدا کند. شماره نزدیک بینی در سال های رشد می تواند به سرعت بالا برود و نیاز به پیگیری منظم دارد.
دوربینی و آستیگماتیسم
دوربینی زیاد و آستیگماتیسم اصلاح نشده از علت های مهم تنبلی چشم و انحراف چشم در کودکان هستند. نشانه های آن سردرد، خستگی چشم هنگام مطالعه و بی میلی به کارهای نزدیک است.
اختلال دید رنگی
کودک بعضی رنگ ها را از هم تشخیص نمی دهد؛ معمولاً مادرزادی و پایدار است و بیشتر در پسرها دیده می شود. زود دانستن آن برای معلم و برای انتخاب رشته و شغل در آینده اهمیت دارد.
خشکی و حساسیت چشم
خارش، قرمزی، اشک ریزش و مالیدن مکرر چشم، به ویژه در فصل های خاص سال یا پس از ساعت ها کار با صفحه نمایش. مالیدن مداوم چشم بی اهمیت نیست و باید بررسی شود.
مشکل دید در تاریکی
کودک در نور کم یا هنگام شب به سختی راه می رود، به اشیا برخورد می کند یا از تاریکی بیش از حد معمول می ترسد. این نشانه باید با معاینه شبکیه بررسی شود.
سایر اختلالات بینایی
افتادگی پلک، انسداد مجرای اشکی، آب مروارید مادرزادی، حرکات غیرارادی چشم و بیماری های ارثی شبکیه. اگر نشانه ای می بینید که در هیچ یک از کارت های بالا نمی گنجد، همان دلیل کافی برای یک معاینه است.
بیشتر بدانیدکودک من چند سال دارد؟
در هر سن نشانه های متفاوتی اهمیت دارند و بررسی متفاوتی لازم است. سن کودک را انتخاب کنید تا راهنمای همان سن را ببینید.
در این سن دنبال چه باشید
- سفید یا نقره ای به نظر رسیدن مردمک در عکس با فلاش
- اشک ریزش یا چرک مداوم از یک چشم
- بزرگ به نظر رسیدن یا کدر بودن قرنیه یکی از چشم ها
- دنبال نکردن چهره یا اسباب بازی با چشم پس از سه ماهگی
- انحراف چشم که پس از شش ماهگی هم ادامه دارد
- حساسیت زیاد به نور و بسته نگه داشتن چشم ها
توصیه ما در این سن
در این سن تمام قضاوت با والدین و پزشک است، چون کودک نمی تواند چیزی بگوید. هر یک از نشانه های بالا را همان هفته به چشم پزشک نشان دهید؛ به ویژه سفیدی مردمک در عکس، که همیشه اورژانسی است. نوزادان نارس، کودکانی که سابقه خانوادگی تنبلی چشم، انحراف چشم یا آب مروارید مادرزادی دارند، حتی بدون هیچ نشانه ای هم باید یک بار معاینه شوند.
در این سن دنبال چه باشید
- بستن یا پوشاندن یک چشم هنگام نگاه کردن
- کج کردن یا چرخاندن سر برای دیدن
- نزدیک شدن بیش از حد به تلویزیون، کتاب یا تبلت
- دست و پا چلفتی به نظر رسیدن، برخورد مکرر با اشیا
- بی میلی به رنگ آمیزی، پازل و کارهای نزدیک
- مالیدن مکرر چشم یا چشم های قرمز در پایان روز
توصیه ما در این سن
مهم ترین سن برای غربالگری. تنبلی چشم در این سال ها بهترین پاسخ را به درمان می دهد و هرچه دیرتر پیدا شود، درمان سخت تر و نتیجه کمتر است. حتی اگر هیچ نشانه ای نمی بینید، یک معاینه چشم پزشکی پیش از ورود به دبستان توصیه می شود؛ کودکی که یک چشم سالم دارد دنیا را کاملاً طبیعی می بیند و هرگز شکایتی نخواهد کرد.
در این سن دنبال چه باشید
- تار دیدن تخته یا نشستن در ردیف های جلو برای دیدن
- جمع کردن پلک ها برای واضح تر دیدن دور
- سردرد یا خستگی چشم پس از مدرسه و تکالیف
- افت ناگهانی درسی یا بی علاقگی به مطالعه
- مشکل در تشخیص رنگ ها هنگام کارهای مدرسه
- دوبینی، حتی اگر گاه به گاه باشد
توصیه ما در این سن
بیشتر عیوب انکساری در این سال ها خود را نشان می دهند. اگر معلم یا مربی بهداشت مدرسه چیزی گزارش کرد، آن را جدی بگیرید و به معاینه تکمیلی ارجاع دهید. شماره عینک کودک در سال های رشد تغییر می کند، پس یک بار عینک گرفتن پایان کار نیست و کنترل سالانه لازم است.
در این سن دنبال چه باشید
- بالا رفتن سریع شماره عینک در فاصله های کوتاه
- خستگی و سوزش چشم پس از ساعت ها کار با صفحه نمایش
- خشکی چشم و ناراحتی با لنز تماسی
- سردرد مکرر هنگام مطالعه طولانی
- کاهش دید که با عینک فعلی برطرف نمی شود
توصیه ما در این سن
پیشرفت نزدیک بینی در نوجوانی قابل کنترل است و کنترل آن با معاینه منظم شروع می شود. اگر نوجوان شما لنز تماسی استفاده می کند، آموزش نگهداری و رعایت زمان استفاده به اندازه خود لنز اهمیت دارد. جراحی های اصلاح دید پیش از تثبیت شماره چشم انجام نمی شوند، بنابراین سن مناسب آن را از پزشک بپرسید.
آیا این نشانه ها را در کودک دیده اید؟
هر موردی را که در کودک خود دیده اید علامت بزنید. پاسخ ها فقط در مرورگر شما بررسی می شوند؛ هیچ اطلاعاتی ذخیره یا ارسال نمی شود و نتیجه این چک لیست پرونده ای برای کودک شما نمی سازد.
نشانه هشداری انتخاب نشد
از میان موارد این فهرست چیزی انتخاب نکردید. این به معنای سالم بودن چشم کودک نیست: بسیاری از مشکلات بینایی کودکان هیچ نشانه بیرونی ندارند و فقط با معاینه پیدا می شوند. معاینه پیش از دبستان و کنترل دوره ای همچنان توصیه می شود.
انتخاب شده: ۰
مرکز تنبلی چشم
تنبلی چشم شایع ترین علت کاهش دید قابل پیشگیری در کودکان است و درمان آن پنجره زمانی دارد. سه چیزی که هر والدی باید درباره آن بداند:
تنبلی چشم چیست؟
وقتی تصویر یکی از چشم ها در سال های اول زندگی واضح به مغز نرسد، مغز به تدریج یاد می گیرد آن چشم را نادیده بگیرد. علت آن می تواند اختلاف شماره بین دو چشم، انحراف چشم یا مانعی مثل افتادگی پلک یا آب مروارید مادرزادی باشد. چشم از نظر ظاهری سالم است؛ چیزی که رشد نکرده، مسیر بینایی در مغز است.
درمان چگونه انجام می شود؟
اول علت برطرف می شود: عینک تجویز می شود یا مانع درمان می شود. سپس چشم قوی تر برای مدت مشخصی در روز پوشانده می شود تا چشم ضعیف تر مجبور به کار کردن شود؛ در بعضی کودکان به جای پوشاندن از قطره استفاده می شود. مدت و برنامه درمان را فقط پزشک تعیین می کند و با پیشرفت کودک تغییر می کند.
پیگیری درمان چطور باشد؟
درمان تنبلی چشم ماه ها طول می کشد و نتیجه آن به نظم روزانه بستگی دارد. ساعت های پوشاندن چشم را روی یک دفترچه یا تقویم کاغذی ثبت کنید و آن را در هر نوبت معاینه همراه بیاورید؛ همین یادداشت ساده مهم ترین چیزی است که پزشک برای تصمیم گیری درباره ادامه درمان به آن نگاه می کند. اگر کودک مقاومت می کند یا پوست دور چشم اذیت شده، خودسرانه درمان را قطع نکنید و در نوبت بعدی حتماً مطرح کنید.
کودک را برای معاینه آماده کنید
کودکی که می داند قرار است چه اتفاقی بیفتد، همکاری بهتری می کند و معاینه دقیق تری به دست می آید. مسیر معاینه در بیمارستان به این ترتیب است:
در روز معاینه چه اتفاقی می افتد
- ۱
پذیرش و ورود
تشکیل پرونده و راهنمایی به بخش کودکان. کودک در این مرحله کاری انجام نمی دهد.
- ۲
اندازه گیری دید
برای کودکان بزرگ تر با حروف یا اعداد و برای کودکان کوچک تر با شکل و تصویر انجام می شود. کودک باید یک چشم را با دست یا پوشش بپوشاند و با چشم دیگر بخواند.
- ۳
بررسی چشم
اندازه گیری شماره چشم و بررسی راستای دو چشم با دستگاه و نور. هیچ کدام درد ندارند و به چشم دست زده نمی شود.
- ۴
قطره در صورت نیاز
برای تعیین دقیق شماره چشم کودک ممکن است قطره ای ریخته شود که مردمک را گشاد می کند. اثر آن چند ساعت طول می کشد و در این مدت دید نزدیک کودک تار و چشم ها به نور حساس می شوند.
- ۵
معاینه پزشک
معاینه با دستگاه و نور و در صورت نیاز بررسی ته چشم.
- ۶
توضیح برای والد
پزشک نتیجه، برنامه درمان و زمان معاینه بعدی را توضیح می دهد. این بهترین فرصت برای پرسیدن سؤال هاست.
پیش از آمدن
- عینک فعلی کودک، نسخه های قبلی و جواب معاینه های گذشته را همراه بیاورید.
- اگر کودک درمان تنبلی چشم دارد، یادداشت ساعت های پوشاندن چشم را بیاورید.
- نوبتی را انتخاب کنید که کودک خواب و خوراکش را داشته باشد؛ کودک خسته یا گرسنه همکاری نمی کند.
- از پیش با زبان ساده توضیح دهید که قرار است فقط چشمش را نگاه کنند و چیزی درد ندارد. از کلمه هایی مثل «آمپول» یا «سوزن» استفاده نکنید.
- اگر قطره گشادکننده مردمک ریخته شود، تا چند ساعت دید نزدیک کودک تار می ماند؛ برای برگشتن به خانه و برای همان روز مدرسه برنامه ریزی کنید و یک عینک آفتابی همراه داشته باشید.
- سؤال هایتان را از قبل بنویسید. در اتاق معاینه معمولاً یادتان می رود.
پزشکان کودکان و استرابیسم
پزشکانی که در بیمارستان نور البرز در حوزه چشم پزشکی کودکان و استرابیسم فعالیت می کنند. این فهرست بر اساس تخصص ثبت شده در راهنمای پزشکان تهیه شده است و انتخاب پزشک برای کودک شما نیست.
دکتر افسانه کتیرایی
فوق تخصص استرابیسم و انحراف چشم، جراحی اصلاح عیوب انکساری (لیزیک)، کاتاراکت (آب مروارید)
مشاهده پروفایلبرای کودک خود وقت بگیرید
اگر از این صفحه به این نتیجه رسیدید که کودک شما باید معاینه شود، همین حالا نوبت بگیرید. معاینه چشم کودک یک بار در سال، حتی بدون هیچ نشانه ای، بخشی از مراقبت معمول از اوست.
این صفحه راهنمای آموزشی است و جای معاینه چشم پزشکی را نمی گیرد. هیچ یک از بخش های این صفحه بیماری کودک شما را تشخیص نمی دهد و سلامت چشم او را هم تأیید نمی کند؛ تشخیص فقط با معاینه پزشک ممکن است.